وسواس، دارای دو مؤلفه وسواس فکری و وسواس عملی است.

وسواس فکری عبارت است از افکار، تصاویر ذهنی تکرار شونده مزاحم که باعث ایجاد اضطراب و ناراحتی در فرد می‌شوند.

وسواس عملی عبارت است از رفتارهای آشکار بیرونی یا افکاری که تکراری هستند، و فرد احساس می‌کند برای کاهش اضطراب و ناراحتی ناشی از وسواس‌های فکری‌اش مجبور به تکرار آن‌ها است.

افرادی که وسواس فکری و عملی دارند معمولاً برای کاهش ناراحتی و اضطرابی که هرلحظه تجربه می‌کنند، ترجیح می‌دهند از بسیاری فعالیت‌ها، محل‌ها، افراد، یا حتی افکار اجتناب کنند. اما به مرور زمان حتی اجتناب نیز نمی‌توانند جلوی اضطراب و ناراحتی فرد را بگیرند.

وسواس فکری و عملی نمود‌های مختلفی دارد. در برخی افراد وسواس فکری و عملی به شکل نگرانی در مورد آلودگی و شستشوی مکرر یا طولانی نمایان می‌شود، برخی دیگر از افراد مبتلا به وسواس فکری و عملی نگرانند که آسیبی به خود یا دیگران وارد کنند و بنابراین به وارسی مکرر درها، اجاق‌گاز، و نظایر آن می‌پردازند.

گاهی اوقات وسواس فکری و عملی به صورت نگرانی در مورد درست انجام ندادن کارها و در نتیجه کندی فراوان در انجام امور نمایان می‌شود و البته این اختلال می‌تواند به صورت‌های متعدد دیگری نیز ظاهر گردد. اگر چه معمولاً وسواس فکری و وسواس عملی با هم ظاهر می‌شوند، ولی این احتمال وجود دارد که فرد تنها از یکی از آن‌ها رنج ببرد. وقتی فرد حداقل یک ساعت در روز وقت خود را صرف پرداختن به وسواس‌هایش کند و این افکار یا رفتارها مشکلات جدی در زندگی و کار فرد به وجود آورند، اختلال وسواس فکری یا عملی دارد.